BENZİNLİ ARAÇLARDA YAKIT SİSTEMİ

GÖREVİ

Motor İçin gerekli benzin hava karışımını oluşturarak silindirlere gönderir. (Motorun değişik yol ve yük gibi çalışma şartlarına göre)

PARÇALARI

• Yakıt Deposu: Motor için gereken yakıta depoluk eder. İçerisinde şamandıra sistemi bulunur.
• Yakıt Boru ve Hortumları: Yakıtın depodan karbüratöre iletilmesini sağlarlar.
• Yakıt Pampası (Yakıt Otomatiği): Yakıtı depodan emerek belli bir basınç altında karbüratöre pompalayarak gönderen elemandır.
• Yakıt Göstergesi: Depodaki yakıt miktarını belirten göstergedir.
• Karbüratör: Motora değişik çalışma şartlarına (yol ve yük gibi) göre gereken benzin - hava karışımını hazırlar. Karbüratörde normal karışım oranı 1/15'tir, değişken olabilir. Emme monifoldunun üzerinde bulunur. Karbüratörde aşağıdaki devreler bulunur.
• Rölanti devresi: Ayağın gaz pedalından çekildiği andaki motorun çalıştığı devredir.
• Güç devresi: Güç istenince kullanılan devredir.
• Jikle devresi: Soğuk havalarda motorun kolay çalışması için zengin karışımı ayarlayan devredir.
• Kapış devresi: Gaz pedalına aniden basıldığında motorun hızlanarak çalıştığı devredir.
• Yüksek hız devresi: Yüksek hızlarda kullanılan ekonomik devredir.

Karbüratör içinde bulunan şamandıra karbüratör içindeki yakıt seviyesini ayarlar ve taşmasını önler. Jikle ise soğuk havalarda ve ilk çalışma esnasında motorun daha kolay çalışması için zengin karışım hazırlayan devredir. Mekanik ve otomatik olmak üzere ikiye ayrılır. Burda dikkat edilecek husus mekanik jiklenin çekili unutulmamasıdır. Jikle karbüratörün hava giriş deliği önünde bulunur.

Not: Motor çalışırken gaz pedalına basılıp çekilir ve bu işlem çok yapılırsa silindirlere bolca benzin gider ve boğulma denilen olay meydana gelir. Motor çalışmaz. Bu gibi durumlarda 15-20 dakika beklenmeli veya gaz pedalına tam basıldıktan sonra marş yapılarak motor çalıştırılmalıdır.

• Hava Filitresi: Karbüratöre girecek havanın içerisindeki toz ve pislikleri temizler.
• Emme manifoldu: Karbüratörde hazırlanan hava - yakıt karışımını emme subaplarına iletir.
• Egzoz Moniflodu: Egzoz subaplarından çıkan yanmış gazları egzoz borusuna iletir.

SİSTEMİN ÇALIŞMASI

Benzin otomatiği motor çalıştığı sürece, depodan emdiği yakıtı karbüratöre pompalar. Karbüratör bu yakıtı hava ile birleştirerek oluşturduğu hava yakıt karışımını emme manifoldu yoluyla emme subaplarından silindirler içerisine gönderir. Böylece sistem işlemini yerine getirmiş olur.

ENJEKSİYON SİSTEMİNİN AÇIKLANMASI

Bu sistemde karbüratör bulunmaz. Dizel motorlarda olduğu gibi enjeksiyon pompası ve enjektörler bulunur. Enjeksiyon pompası enjektörler benzini basınçlı olarak pompalar. Enjektörler ise bu basınçlı benzini bazı motorlarda emme manifolduna, bazılarında ise her silindirin emme subaplarının ağızlarına püskürtür. Böylece benzin hava karışımı silindirlere emilir enjeksiyon sistemli araçlarda enjeksiyon uyarı lambası söndükten sonra marş yapılmalıdır.

BAKIMI VE BASİT ARIZALARI

• Hava Filtresinin Temizlenmesi ve Değiştirilmesi Zorunluluğu: Hava Filitresi toz ve pisliklerden tıkanmışsa, karbüratöre yeterli miktarda da hava giremez. Motor fazla yakıt sarf eder. Motor boğulur. Bu nedenle filtre belirli zamanlarda ve kilometrelerde temizlenmeli ve kilometrelerde yenisiyle değiştirilmelidir.
• Rölanti Devresinin Ayarlanma Zorunluluğu: Rölanti devri düşükse ayak gaz pedalından çekilince motor stop eder. Rölanti devri yüksek ise motor fazla yakıt sarf eder egzozdan siyah duman çıkar.
• Jikle Devesinin Çekili Bırakalmasinda Meydana Gelebilecek Etkenler: Araç çok fazla miktarda yakıt tüketir boğulur ve stop eder. Özellikle mekanik jikle tertibatına sahip araçlarda jikle çekili olarak unutulmamalıdır. Otomatik jikle tertibatları ise zaman zaman kontrol edilmelidir.
• Motorun Fazla Yakıt Yakmasının Sebepleri: Aracı tasarruflu bir şekilde kullanabilmek için aşağıdaki etkenlere dikkat etmek gerekir;
• Araç 90 km/s'den daha fazla hızlı kullanmamalıdır.
• Hava Filitresi kirli veya tıkalı olmamalıdır.
• Jikle çekili olarak unutulmamalı veya kapalı kalmamalıdır.
• Karbüratör ayarları bozuk olmamalıdır.
• Yakıt siteminde yapılan ayar rolanti ayarıdır.
• Fazla Yakıt Yakan Egzoz Gazının Rengi: Fazla yakıt yakan (zengin karışımla çalışan) aracın egzozundan siyah duman çıkar.
• Motorun boğulmasının sebepleri ve Arızanın Giderilmesi: Motor stop durumundayken gereksiz yere gaz pedalına basılıp çekilirse ve bu hareket tekrarlanırsa (gaz pedalı pompalama), jikle çekik unutulursa, hava Filitresi tıkalı olursa, motorda boğulma görülür. Boğulan motorun çalıştırılması için 15-20 dakika beklenir. Marş yapılmadan gaz pedalına sonuna kadar basılır ve marş yapılarak motor çalıştırılır.
• Motorun Egzozundan Fazla Bozuk Ses Çıkmasının Sebepleri: Susturucu veya egzoz boruları delinmiş, çürümüş ise araç fazla gürültü yapar.
• Yakıt sisteminde Motorun Yaza - Kışa Hazırlanması: Hava filtrelerinde varsa, yazın yazlık konuma, kışın kışlık konuma getirilir. Yoksa herhangi bir işlem yapılmaz.
• Karbüratöre benzinin Gelip Gelmediğinin Kontrolünün Yapılması: Benzinin gelip gelmediğini kontrol için hava Filitresi sökülür. Gaza basılır ve bu esnada karbüratörün boğazına benzin geliyorsa tamamdır. Benzin gelmiyor ise muhtemel arızalar şunlardır:
• Depoda benzin bitmiştir.
• Yakıt otomatiği arızalanmıştır.
• Filtre veya borular tıkanmış olabilir.